జాతీయ రాజకీయాల్లో దుమారం రేపుతున్న 'నియోజకవర్గాల పునర్విభజన బిల్లు'

న్యూఢిల్లీ, జులై 16: దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర ఉత్కంఠ రేపుతున్న నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) బిల్లు, మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లులను వచ్చే వారం ప్రారంభం కానున్న పార్లమెంట్ వర్షాకాల (Monsoon) సమావేశాల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వం తిరిగి ప్రవేశపెట్టాలని భావిస్తోంది. గత ఏప్రిల్ బడ్జెట్ సమావేశాల్లో రాజ్యాంగ సవరణకు అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల (2/3rd) మెజారిటీని సాధించలేకపోవడంతో ఈ బిల్లు వీగిపోయిన సంగతి తెలిసిందే. అయితే, ఈసారి ఎలాగైనా సంఖ్యా బలాన్ని కూడగట్టుకుని బిల్లులను గట్టెక్కించాలని ఎన్డీయే (NDA) సర్కార్ పావులు కదుపుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ నివాసంలో ఇవాళ (శుక్రవారం) జరిగిన ఎన్డీయే మంత్రుల అత్యున్నత స్థాయి సమావేశంలో పార్లమెంటరీ వ్యూహానికి తుది రూపునిచ్చారు.

దక్షిణాది భయాలను పోగొట్టేందుకు '50 శాతం ఫార్ములా'!

లోక్‌సభ సీట్ల పునర్విభజన జరిగితే జనాభా తక్కువగా ఉన్న దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గి, ఉత్తరాది రాష్ట్రాల సీట్లు భారీగా పెరుగుతాయనే ఆందోళన మొదటి నుంచీ ఉంది. ఈ ప్రాంతీయ అసమానతలను అరికట్టేందుకు, అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ సమానంగా లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను 50 శాతం పెంచేలా కేంద్రం కొత్త ముసాయిదాను సిద్ధం చేస్తోందని తెలుస్తోంది.

ప్రతిపక్షాల డిమాండ్: ఈ 50 శాతం సీట్ల పెంపు హామీని మౌఖికంగా కాకుండా, బిల్లులోనే లిఖితపూర్వకంగా చేర్చాలని ప్రతిపక్షాలు పట్టుబడుతున్నాయి. ఎన్సీపీ (శరద్ పవార్) నేత సుప్రియా సూలే కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తూ.. ప్రభుత్వం తమతో చర్చలు జరిపిందని, 50 శాతం పెంపు నిబంధనను బిల్లులో పొందుపరిస్తేనే మద్దతుపై చర్చిస్తామని పేర్కొన్నారు.

కాంగ్రెస్ - డీఎంకే మధ్య విభేదాలపై కేంద్రం కన్ను

తమిళనాడు అసెంబ్లీ ఎన్నికల అనంతరం కాంగ్రెస్, డీఎంకే (DMK) మధ్య తలెత్తిన తాజా రాజకీయ విభేదాలు, దూరాన్ని కేంద్రం చాలా నిశితంగా గమనిస్తోంది. డీఎంకే ఎంపీల సమావేశంలో పార్టీ అధినేత ఎం.కె.స్టాలిన్ స్పందిస్తూ.. బిల్లు పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టాక మెరిట్ ఆధారంగానే నిర్ణయం తీసుకుంటామని, జాతీయ స్థాయిలో కాంగ్రెస్ లేదా బీజేపీ వైపు గుడ్డిగా వెళ్లబోమని స్పష్టం చేశారు. పార్లమెంట్‌లో డీఎంకేకు ఉన్న 22 మంది ఎంపీలు, ఎన్సీపీ (SP) కి చెందిన 8 మంది ఎంపీల మద్దతు లభిస్తే.. బిల్లు ఆమోదానికి అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ మార్కును ఎన్డీయే సులభంగా అధిగమించే అవకాశం ఉంది.

సంఖ్యాబలం పరంగా చూస్తే, 543 మంది సభ్యులున్న లోక్‌సభలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీకి 362 సీట్లు అవసరం. ప్రస్తుతం మూడు సీట్లు ఖాళీగా ఉండటంతో, లోక్‌సభలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీకి అవసరమైన సభ్యుల సంఖ్య 360కి తగ్గింది. ఏప్రిల్‌లో బిల్లు ఓడిపోయినప్పుడు, బిల్లుకి అనుకూలంగా 298 ఓట్లు, వ్యతిరేకంగా 230 ఓట్లు పోలయ్యాయి.

స్వతంత్రులు, చిన్న పార్టీల మద్దతు

ఏప్రిల్‌లో బిల్లు పెట్టినప్పుడు లోక్‌సభలో ఎన్డీయే లేదా ఇండియా కూటమిలో భాగస్వాములు కాకుండా ఉన్న స్వతంత్ర ఎంపీలు బిల్లుకు అనుకూలంగా ఓటేశారు. ఈ డీలిమిటేషన్ బిల్లు మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుతో ముడిపడి ఉండటంతో మొత్తంగా ఐదుగురు ఎంపీలు ఆ రోజు అనుకూలంగా మారారు.

అధికారిక కూటమి బలం కంటే ప్రభుత్వం మరో 5 ఓట్లు అదనంగా సాధించగలిగింది కానీ, రాజ్యాంగ సవరణకు కావలసిన 352 మెజారిటీ మార్కు కంటే ఇది చాలా తక్కువ కావడం వల్ల అప్పట్లో 54 ఓట్ల తక్కువతో బిల్లు వీగిపోయింది.

స్వతంత్రులు, చిన్న పార్టీల మద్దతు

• ఏప్రిల్‌‌లో బిల్లుకు అనుకూలంగా పడిన ఓట్లు: 298

• బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా పడిన ఓట్లు: 230

• తటస్థంగా ఉన్నవారు (Abstentions): 0

• మొత్తం హాజరై ఓటు వేసిన సభ్యులు: 528

• కూటమి వెలుపలి నుంచి అదనంగా వచ్చినవి (స్వతంత్రులు + క్రాస్ ఓటింగ్): +5 ఓట్లు

ఇప్పుడు.. రాబోయే వర్షాకాల సమావేశాల్లో ఎన్డీయే తన కూటమి బలానికి తోడుగా... తృణమూల్, ఉద్ధవ్ శివసేన తిరుగుబాటు ఎంపీల (+26 ఓట్లు) మద్దతును కూడా అధికారికంగా సాధించుకుంది కాబట్టి, ఎన్డీయే బలం 293 నుంచి 319కి పెరిగింది. అందుకే ఈసారి గతంలో వచ్చిన 298 ఓట్ల కంటే చాలా ఎక్కువ ఓట్లు సాధించే వీలుంది!

మరోవైపు, తమిళనాడు ఎన్నికల అనంతరం కాంగ్రెస్, డీఎంకేల మధ్య నెలకొన్న విభేదాలను కేంద్రం కూడా గమనిస్తోంది. ప్రభుత్వం కొత్త బిల్లును తీసుకొచ్చిన తర్వాతే తమ వైఖరిని స్పష్టం చేస్తామని డీఎంకే తెలిపింది. అందువల్ల, ప్రభుత్వాన్ని మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీకి చేరువ చేసే మద్దతు ఉన్న 22 మంది డీఎంకే ఎంపీలు, ఎనిమిది మంది ఎన్‌సీపీ (ఎస్పీ) ఎంపీలపై అందరి దృష్టి ఉంది.

ప్రస్తుత బలాబలాలు:

• NDA అధికార కూటమి బలం 293

• టీఎమ్‌సీ రెబెల్స్, శివసేన (UBT) తిరుగుబాటు ఎంపీలు +26

• ప్రస్తుత ఎన్డీయే అంచనా బలం 319 (స్పీకర్ క్లియరెన్స్ తర్వాత)

• కావాల్సిన మ్యాజిక్ ఫిగర్ (2/3rd) 360

• కీలకమైన 'స్వింగ్' పార్టీలు 30 డీఎంకే (22), ఎన్సీపీ శరద్ పవార్ గ్రూప్ (8)

ప్రస్తుత పార్లమెంటరీ సమీకరణాలను బట్టి చూస్తే... అప్పట్లో లోపించిన ఆ 54 ఓట్లను సాధించడం ఈసారి కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అంత అసాధ్యమేమీ కాదనే విశ్లేషణలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. అయితే, ఇది పూర్తిగా ఒక ఆసక్తికరమైన 'పొలిటికల్ నంబర్ గేమ్' మీద ఆధారపడి ఉంది. ఈసారి ఆ 54 ఓట్లు ఎలా వచ్చే అవకాశం ఉందన్న విషయానికొస్తే..

• గతంలో ప్రభుత్వం సాధించిన ఓట్లు: 298

• మహారాష్ట్ర, బెంగాల్ రెబెల్స్ ద్వారా అదనంగా వచ్చేవి: +26

• డీఎంకే, ఎన్సీపీల నుంచి ఆశించే మద్దతు: +30

• మొత్తం అంచనా బలం: 354 (298 + 26 + 30)

బిల్లు గట్టెక్కడానికి కావాల్సిన మ్యాజిక్ ఫిగర్ 360 కాబట్టి, ప్రభుత్వం ఈ రెండు ప్రతిపక్ష పార్టీలతో పాటు మరికొంతమంది స్వతంత్రులు లేదా ఇతర చిన్న పార్టీలను ప్రసన్నం చేసుకోగలిగితే బిల్లుకు మోక్షం లభించే అవకాశం ఉంది.

నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియను చేపట్టాలన్నా, లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను పెంచాలన్నా రాజ్యాంగాన్ని సవరించాల్సి ఉంటుంది. మన రాజ్యాంగ సవరణ ప్రక్రియ (Article 368) ప్రకారం.. లోక్‌సభ (Lok Sabha), రాజ్యసభ (Rajya Sabha) సభ్యులు ఇద్దరూ ఈ బిల్లుపై విడివిడిగా ఓటు వేయాల్సిందే.

1. ఉభయ సభల ఆమోదం తప్పనిసరి

రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుల విషయంలో లోక్‌సభ, రాజ్యసభ రెండింటికీ సమానమైన అధికారాలు ఉంటాయి. ఈ బిల్లు పార్లమెంట్‌లో నెగ్గాలంటే ముందుగా లోక్‌సభ ఆమోదించాలి, ఆ తర్వాత రాజ్యసభ కూడా ప్రత్యేకంగా ఆమోదించాలి. సాధారణ బిల్లుల మాదిరిగా రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుల విషయంలో 'ఉమ్మడి సమావేశం' నిర్వహించి ఓటింగ్ జరిపే వీలుండదు. రెండు సభల్లో దేనిలో వీగిపోయినా బిల్లు రద్దయిపోతుంది.

2. ప్రత్యేక మెజారిటీ కావాలి

సాధారణ మెజారిటీతో ఈ బిల్లులు పాస్ కావు. రెండు సభల్లోనూ విడివిడిగా ఈ కింది విధంగా ఓటింగ్ జరగాలి.

సభ్యుల సగానికి పైగా మద్దతు: ఆయా సభలలోని మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యలో సగం కంటే ఎక్కువ మంది బిల్లుకు అనుకూలంగా ఉండాలి.

ఓటు వేసిన వారిలో 2/3 వంతు: ఓటింగ్ రోజున సభకు హాజరై, ఓటు వేసిన సభ్యులలో మూడింట రెండు వంతుల (2/3rd) మెజారిటీ లభించాలి.

3. రాష్ట్రాల శాసనసభల ఆమోదం కూడా అవసరం

నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అనేది దేశ సమాఖ్య వ్యవస్థను (Federal Structure), రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యాన్ని ప్రభావితం చేసే అత్యంత సున్నితమైన అంశం. కాబట్టి పార్లమెంట్‌లోని ఉభయ సభలు (లోక్‌సభ, రాజ్యసభ) ఆమోదించిన తర్వాత... దేశంలోని మొత్తం రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలలో కనీసం సగం తీర్మానం చేయడం ద్వారా ఈ బిల్లును ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది. ఆ తర్వాతే ఇది రాష్ట్రపతి సంతకానికి వెళ్తుంది.

'వన్ నేషన్.. వన్ ఎలక్షన్' ప్రస్తుతానికి వెనక్కే..

కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రస్తుతానికి తన పూర్తి శ్రద్ధను నియోజకవర్గాల పునర్విభజన బిల్లుపైనే కేంద్రీకరించింది. ఈ బిల్లుకు సరిపడా సంఖ్యా బలాన్ని సాధించడమే తక్షణ కర్తవ్యంగా పెట్టుకోవడంతో.. 'వన్ నేషన్, వన్ ఎలక్షన్' బిల్లును ప్రస్తుతానికి ప్రాధాన్యతా జాబితా నుంచి పక్కనబెట్టినట్లు విశ్వసనీయ వర్గాల సమాచారం.

ఇవి కూడా చదవండి

మూగజీవాలకు అపన్నహస్తం..

తప్పిపోయిన 35 ఏళ్ల తర్వాత.. అమ్మకు దగ్గరైన కూతురు