బస్తర్‌ బాటలో బడి దీదీ’

ఛత్తీస్‌గఢ్‌ బస్తర్‌ జిల్లాలోని దట్టమైన అడవుల్లో నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా నిరంతరం పర్యటిస్తూ, గిరిజన బాలికల విద్య, మహిళా సాధికారత కోసం కృషి చేస్తున్నారు డాక్టర్‌ బుద్రి తాటి. అక్కడి ప్రజలు ఆప్యాయంగా ‘బడి దీదీ’ అని పిలుచుకునే ఆమె సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం 2026లో ‘పద్మశ్రీ’ పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఈ సందర్భంగా ఆమె సాగించిన సుదీర్ఘ పోరాట ప్రస్థానం ఆమె మాటల్లోనే...

‘‘నా జీవిత ప్రస్థానం సునాయాసంగా ఏమీ సాగలేదు. నేను సెప్టెంబర్‌ 15, 1966లో బస్తర్‌ జిల్లా దంతెవాడలోని హిరనార్‌ అనే ఒక నిరుపేద గిరిజన కుటుంబంలో జన్మించాను. రోడ్డు సదుపాయాలు, విద్యుత్‌ వెలుగులు, కనీస వైద్య సదుపాయాలు లేని ఆ దండకారణ్య లోయల్లోనే నా బాల్యం గడిచింది. ఆరేళ్ల వయసులోనే నన్ను గిరిజన సంక్షేమ ఆశ్రమ పాఠశాలలో చేర్పించారు. అక్కడ పదో తరగతి వరకు చదువుకున్నాను. ఆ సమయంలో, సమాజంలో గిరిజనులు ఎదుర్కొంటున్న దుర్భర పరిస్థితులను, అక్షరాస్యత లేకపోవడం వల్ల జరుగుతున్న దోపిడీని కళ్లారా చూశాను. ఆ అనుభవాలే నా హృదయంలో సేవా నిరతిని రగిలించాయి. కేవలం పదిహేనేళ్ల ప్రాయంలోనే సామాజిక సేవ వైపు అడుగులు వేశాను. ఆ తర్వాత జనవరి 1984లో అఖిల భారత వనవాసి కళ్యాణ ఆశ్రమ్‌లో చేరి నా జీవితాన్ని పూర్తిగా గిరిజన సమాజ శ్రేయస్సుకే అంకితం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాను.

ధైర్యంగా తొలి అడుగులు

1980వ దశకంలో బస్తర్‌ ప్రాంతంలో పరిస్థితులు అత్యంత భయంకరంగా ఉండేవి. తీవ్రమైన అంతర్గత సంక్షోభం, భౌగోళిక ప్రయాసల వల్ల ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కానీ, ఇతర స్వచ్ఛంద సంస్థలు కానీ లోపలి గ్రామాల్లోకి వెళ్లడానికి వెనకాడుతుండేవి. అటువంటి సమయంలో నేను ఒక భిన్నమైన మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాను. 1986 నుండి బస్తర్‌లోని దట్టమైన అటవీ ప్రాంతాలలో ఒంటరిగా, కాలినడకన పర్యటించడం ప్రారంభించాను.

రహదారులు లేని, కాలినడకన మాత్రమే వెళ్లగలిగే 570కి పైగా సుదూర గిరిజన గ్రామాలను నేను అంగుళం అంగుళం చుట్టివచ్చాను. అధికారులు లేదా స్వచ్ఛంద సంస్థల సహాయం కోసం ఎదురుచూడకుండా, నేనే స్వయంగా గిరిజనుల గుడారాల తలుపు తట్టి వారి కుటుంబాల్లో ఒకరిగా కలిసిపోయాను.

వసతి గృహాల నిర్మాణం

మా గిరిజన ప్రాంతాల్లో బాలికలకు చదువు చెప్పించడం అనేది ఒక అసాధ్యమైన స్వప్నంలా ఉండేది. సుదూర ప్రాంతాల్లో పాఠశాలలు ఉండటం, పేదరికం, ఆడపిల్లలను ఇంటి పనులకే పరిమితం చేసే సామాజిక అపోహలు బాలికల విద్యకు పెద్ద అడ్డంకిగా మారాయి. నేను ప్రతి గూడేనికి వెళ్లి తల్లిదండ్రులకు విద్య ప్రాముఖ్యతను వివరించేదాన్ని. అయితే, కేవలం మాటలతో అవగాహన కల్పిస్తే సరిపోదని, పిల్లలు చదువుకోవడానికి తగిన నివాస వసతి కల్పించాలని గ్రహించాను. ఆ ఆలోచన నుంచే గిరిజన బాలికల కోసం ఆశ్రమ వసతి గృహాలకు పునాది పడింది. 1990లో బార్సూర్‌లో కేవలం 11 మంది గిరిజన బాలికలతో మొదటి ఆశ్రమ వసతి గృహాన్ని ప్రారంభించాను. ఆ తర్వాతి కాలంలో అనేక శ్రమలకోర్చి హౌరనార్‌లో ఉచిత వసతి గృహాన్ని నిర్మించాను. ప్రస్తుతం ఈ హాస్టల్‌లో 50 మంది గిరిజన బాలికలు ఉచితంగా నివసిస్తూ విద్యనభ్యసిస్తున్నారు. తమ కుటుంబాలలోనే మొట్టమొదటితరం అక్షరాస్యులుగా నిలిచిన ఈ పిల్లలను చూస్తుంటే నా శ్రమను మరచిపోతాను.

సమగ్ర సమాజ వికాసం

నా సేవలు కేవలం అక్షరాస్యతకే పరిమితం కాలేదు. గిరిజన మహిళల్లో ఆరోగ్య స్పృహ పెంచడం, మాతాశిశు మరణాలను అరికట్టడం కోసం నేను విస్తృతంగా ప్రచారం చేశాను. గర్భవతులు, బాలింతలు తీసుకోవాల్సిన పోషకాహారం, పరిశుభ్రతపై అక్కడి మహిళలకు నిరంతరం అవగాహన కల్పించాను. దీనికి తోడు, గిరిజన మహిళలు ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవాలనే ఉద్దేశంతో స్వయం సహాయక సంఘాల ఏర్పాటుకు శ్రీకారం చుట్టాను. చేతివృత్తులు, చిన్నపాటి స్వయం ఉపాధి శిక్షణల ద్వారా వారిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపాను. సమస్యాత్మక ప్రాంతాల్లో పనిచేస్తున్నప్పుడు అనేక రకాల ఒత్తిళ్లు, బెదిరింపులు ఎదురైనప్పటికీ ఏనాడూ నా సంకల్పాన్ని వీడలేదు.

పద్మశ్రీ పురస్కారం

నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా ప్రచార ఆర్భాటాలు లేకుండా నిశ్శబ్దంగా నేను చేసిన సేవలకు భారత ప్రభుత్వం అత్యున్నత గుర్తింపునిచ్చింది. ఈ ఏడాది మే 25న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో వైభవంగా జరిగిన కార్యక్రమంలో రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము చేతుల మీదుగా పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాను. ఈ గౌరవం కేవలం నాకు దక్కింది కాదు, దండకారణ్యంలో మార్పు కోసం నిరంతరం తపించే ప్రతి ఒక్కరిదీ. మార్పు అనేది సుదీర్ఘ ఉపన్యాసాలలో కాకుండా నిరంతర శ్రమలోనే ఉంటుందని నేను బలంగా నమ్ముతాను. నా చివరి శ్వాస వరకు బస్తర్‌ గిరిజనుల బాగుకోసమే నా జీవితం అంకితం’’

‘‘సుదూర గ్రామాలకు కాలినడకన వెళ్లి గిరిజన తల్లిదండ్రుల గుడారాలు తలుపులు తట్టేదాన్ని. ‘పిల్లలను చదివించండి’ అని కేవలం మాటలతో అవగాహన కల్పిస్తే సరిపోదని.. వారు సురక్షితంగా ఉండటానికి ఆశ్రమ వసతి గృహాలు నిర్మించాల్సి వచ్చింది’’

‘‘ఆరేళ్ల వయసులో ఆశ్రమ పాఠశాలకు వెళ్లాక సమాజంలో గిరిజనులు పడుతున్న దుర్భర పరిస్థితులను, అజ్ఞానం వల్ల జరుగుతున్న దోపిడీని కళ్లారా చూశాను. ఆ అనుభవాలే నా జీవితాన్ని గిరిజనుల సేవకు అంకితం చేశాయి’’

ఇవి కూడా చదవండి..

సంజీవని గేమ్ చేంజర్‌గా మారుతుంది: సీఎం చంద్రబాబు

ఉద్యోగులను రెచ్చగొట్టేలా బొప్పరాజు వ్యవహరిస్తున్నారు: మంత్రి అనగాని

తెలుగు భాషకు గిడుగు రామమూర్తి చేసిన కృషి మరువలేనిది: సీఎం చంద్రబాబు

Read Latest Telangana News And AP News And National News

And Telugu News