పోలికల రొంపిలో పిల్లలే కాదు, పెద్దలూ!

ఒకప్పుడు పిల్లలను పక్కింటి పిల్లాడితో, క్లాస్‌మేట్‌తో, ఎక్కువలో ఎక్కువ చుట్టాల పిల్లలతో మాత్రమే పోల్చేవారు. అది కూడా అరుదుగానే, ఆ తర్వాత మర్చిపోయేవారు. ఇప్పుడు ప్రపంచం మొత్తం అరచేతిలో ఇమిడిపోయింది. నిద్ర లేవగానే మనం చూసేది ఎవరో ఒకరి విజయం, ఎవరో ఒకరి కొత్త ఇల్లు, ఎవరో ఒకరి పిల్లాడి ర్యాంకు. ఇక్కడ సమస్య పోటీ కాదు; ప్రతి క్షణం ఇతరులతో పోలికకు గురయ్యే జీవితం. కానీ ఈ నిరంతర అంచనా యాదృచ్ఛికంగా ఏర్పడటం లేదు. దాని వెనుక ఒక వ్యవస్థ పని చేస్తోంది.

ఇది కేవలం ‘మనం చూసేది’ కాదు, ఎవరో ‘మనకు చూపించేది.’ సోషల్ మీడియా వేదికలు మనకు కంటెంట్‌ను తటస్థంగా చూపించవు; వాటి వెనుక ఉన్న అల్గారిథమ్‌లు ఉద్దేశపూర్వకంగా ఇటువంటి పోస్టులనే ఎక్కువగా మన ముందుకు తెస్తాయి. ఎందుకంటే అలాంటి కంటెంట్ మనల్ని ఎక్కువసేపు స్క్రీన్ మీద ఉంచుతుంది, ఎక్కువ రియాక్షన్లు తెప్పిస్తుంది. అంటే... మనం చూసేది ‘మనం ఎంచుకున్నది’ కాదు; వ్యాపార లాభం కోసం రూపొందించిన ఒక వ్యవస్థ దీని వెనుక ఉంది. ఈ వేదికల ప్రధాన లక్ష్యం నిజాన్ని ప్రతిబింబించడం కాదు; మన దృష్టిని వీలైనంత ఎక్కువసేపు తమ వద్ద నిలిపి ఉంచుకోవడమే. పిల్లల మనోభావాలు, తల్లిదండ్రుల ఆందోళన– ఇవే ఆ వ్యాపార నమూనాకు ముడిసరుకు.

మరో కోణం ఏంటంటే, మనం చూసేది ఎవరి జీవితంలోనైనా ఉత్తమ క్షణం మాత్రమే. ఆ ఫొటో వెనుక దాగి ఉన్న శ్రమ, ఒత్తిడి, వైఫల్యాలు కనిపించవు. కానీ మన మెదడు దాన్ని మన మామూలు, రోజువారీ జీవితంతో పోల్చేస్తుంది. వాస్తవానికి ఇది సమాన పోలిక కాదు; ఒకరి ఉత్తమ క్షణానికి, మరొకరి సాధారణ దినచర్యకు మధ్య జరిగే అసమాన పోలిక.

అమెరికన్ సైకలాజికల్ అసోసియేషన్ ప్రచురించిన పలు సమీక్షలు... సోషల్ మీడియా వినియోగం పెరిగే కొద్దీ సామాజిక పోలికలు, ఆందోళన, ఆత్మన్యూనత భావనలు పెరగవచ్చని సూచిస్తున్నాయి. మన మెదడు సహజంగానే తనను ఇతరులతో పోల్చుకొని అంచనా వేసుకుంటుంది. సోషల్ మీడియా ఆ సహజ స్వభావాన్ని వేల రెట్లు పెంచుతుంది. నేటి డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మన దృష్టి కూడా ఒక వస్తువే. మనం ఎంత ఎక్కువసేపు స్క్రీన్ ముందుంటే, అంత ఎక్కువ ప్రకటనలు చూపించవచ్చు. అందుకే ఆశ్చర్యం, అసూయ, భయం వంటి బలమైన భావోద్వేగాలను రేకెత్తించే కంటెంట్‌కు అల్గారిథమ్‌లు ప్రాధాన్యం ఇస్తాయి. 2024లో ప్రపంచ డిజిటల్ ప్రకటనల మార్కెట్ విలువ సుమారు 700 బిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. ఈ ఆదాయం వినియోగదారుల దృష్టిని ఎక్కువసేపు నిలిపే వ్యాపార నమూనాపైనే ఆధారపడి ఉంది. మనం ఎంత ఎక్కువసేపు ఈ అంచనా ఒరవడిలో మునిగిపోతే, ఆ వ్యాపార నమూనాకు అంత ఎక్కువ లాభం.

ఈ ఒరవడి ఇప్పుడు పిల్లలకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ఇతర తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల ర్యాంకులు, అవార్డులు, విదేశీ విద్యావకాశాలు గర్వంగా పోస్టు చేస్తుంటే, ఆ ఒత్తిడి.. ముందు తల్లిదండ్రుల మనసుల్లో మొదలవుతుంది. ఆ ఆందోళన ‘నువ్వు ఎందుకు అలా చేయలేకపోతున్నావు?’ అనే ప్రశ్నగా పిల్లలపైకి బదిలీ అవుతుంది. తల్లిదండ్రుల ఆందోళన పిల్లలపై ఒత్తిడిగా మారుతుంది; ఆ పిల్లలు పెద్దయ్యాక తమ సొంత సోషల్ మీడియా పోలికల్లో మరింత చిక్కుకుపోతారు. అంటే పిల్లలపై పడుతున్న ఒత్తిడికి కారణం చాలాసార్లు వారి ప్రతిభ లోపం కాదు; పెద్దలు కూడా చిక్కుకున్న ఈ పోలికల సంస్కృతి. ఈ ఆందోళన గురించి Jonathan Haidt తన The Anxious Generation గ్రంథంలో స్పష్టంగా విశ్లేషించారు. స్మార్ట్‌ఫోన్ ఆధారిత బాల్యం, సోషల్ మీడియా వినియోగం యువతలో ఆందోళన, సామాజిక పోలికలు, ఒంటరితనాన్ని పెంచుతున్నాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. మరి లాభాల కోసం ఈ నిరంతర అంచనా ఒరవడిని పెంచే వ్యవస్థలో, కుటుంబాలు తమ పిల్లల మానసిక ఆరోగ్యాన్ని ఎలా కాపాడుకోవాలి?

పాఠశాలల్లో డిజిటల్ మీడియా లిటరసీని బోధించాల్సిన అవసరం ఉంది. సోషల్ మీడియాలో కనిపించేదంతా వాస్తవం కాదని చిన్నప్పటి నుంచే పిల్లలు అర్థం చేసుకోవాలి. పిల్లలను ఎక్కువసేపు స్క్రీన్‌కు కట్టిపడేసే డిజిటల్ వేదికలపై ఎక్కువ పారదర్శకత, బాధ్యత తీసుకురావాల్సిన అవసరం కూడా ఉంది. తల్లిదండ్రులు ముందుగా తమను తాము ప్రశ్నించుకోవాలి– మనం ఎవరితోనైనా మన పిల్లాడిని పోల్చుతున్నామా అని. పిల్లలకు ‘హైలైట్ రీల్’కు, వాస్తవ జీవితానికి మధ్య ఉన్న తేడాను వివరించాలి. ప్రతి విజయం వెనుక ఎన్నో విఫల ప్రయత్నాలు ఉంటాయని అర్థం చేసుకోవడానికి వారికి సహాయపడాలి. ఇంట్లో విజయాన్ని కేవలం ర్యాంకులతోనే కాకుండా, ప్రయత్నం, ఎదుగుదల, నేర్చుకునే తత్వంతో కొలవాలి.

పిల్లల బాల్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్నది మార్కుల పోటీ ఒక్కటే కాదు; నిరంతరం అంచనా వేయించే డిజిటల్ సంస్కృతి. ఆ చక్రంలో చిక్కుకున్నది పిల్లలు మాత్రమే కాదు; పెద్దలూ. అందుకే, పిల్లలను మార్చడం కంటే ముందు, తామూ ఈ వ్యవస్థ ప్రభావానికి అతీతులం కాదని పెద్దలు గుర్తించడంలోనే పరిష్కారం ఉంది. ఎందుకంటే పిల్లలు మనం చెప్పేదాని కంటే, మనం ఎలా జీవిస్తున్నామో అదే ఎక్కువగా నేర్చుకుంటారు.

వంగవోలు రవి

ఇవి కూడా చదవండి...

కిడ్నాప్ కేసు.. గుజరాత్‌‌లో వైసీపీ నేత ముస్తఫా అరెస్ట్

పెద్దపులి మృతి కేసులో ఇద్దరు అనుమానితుల అరెస్ట్

Read Latest AP News And Telugu News