కాలాలకు అనుసంధానకర్త!

ఒక దేశ చరిత్రకు, ఒక ప్రజా ఉద్యమానికి, ఒక తరం జ్ఞాపకాలకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది ఏటుకూరు కృష్ణమూర్తి జీవితం. గుంటూరు జిల్లా ఏటుకూరు నేలపై ప్రారంభమైన ఆయన జీవన ప్రస్థానం భారతదేశంలోని అత్యంత కీలకమైన చారిత్రక పరిణామాలను తనలో మోసుకెళ్లింది. స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఉధృతంగా సాగుతున్న రోజుల్లో యువకుడిగా పెరిగిన కృష్ణమూర్తిపై ఆయన సోదరుడు ఏటుకూరు బలరామమూర్తి ప్రభావం గాఢంగా పడింది. ఆ ప్రభావం ఆయనను సమాజం వైపు, ప్రజా సమస్యల వైపు, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం వైపు నడిపించింది.

1942లో బ్రిటిష్ సైన్యంలో చేరినప్పటికీ ఆయన మనసు మాత్రం స్వదేశ స్వాతంత్ర్య ఆకాంక్షతోనే నిండిపోయింది. బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా దేశంలో పెరుగుతున్న అసంతృప్తి సైనిక శిబిరాలకూ చేరిన కాలమది. 1946 నౌకాదళ తిరుగుబాటు నేపథ్యంలో సైనికులను చైతన్యపరిచినందుకు ఆయన అరెస్టయ్యారు. లాహోర్ జైలు గోడల మధ్య గడిపిన ఆ ఆరు నెలలు ఆయన జీవితంలో ఒక అధ్యాయం మాత్రమే కాదు, దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను సైతం పణంగా పెట్టిన తరం ప్రతినిధిగా ఆయనను నిలిపిన ఘట్టం.

స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత కూడా ఆయన పోరాటం ముగియలేదు. రూపం మారింది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగిగా రెవెన్యూ శాఖలో పనిచేస్తూనే ఉద్యోగుల సమస్యలపై స్పందించారు. ఎన్జీఓ అసోసియేషన్ నాయకునిగా ఉద్యోగుల హక్కుల కోసం ఉద్యమించారు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల సంఘంలోనూ చురుకైన పాత్ర పోషించారు. అధికార వ్యవస్థలో భాగంగా పనిచేస్తూనే ప్రజల హక్కులు, ఉద్యోగుల గౌరవం కోసం తన స్వరాన్ని వినిపించడం ఆయన ప్రత్యేకత.

కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం ఒక రాజకీయ దశకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. అది ఆయన జీవిత దృక్పథంగా మారింది. శాంతి, స్నేహం, అంతర్జాతీయ ప్రజా సంబంధాల కోసం సాగిన ఉద్యమాలతో ఆయనకు సుదీర్ఘ అనుబంధం ఏర్పడింది.

కృష్ణమూర్తి మరో ముఖ్యమైన సేవ ఆయన రచనా కృషి. చూసిన కాలాన్ని కేవలం జ్ఞాపకాలుగా తనలో దాచుకోకుండా అక్షరాల్లో భద్రపరిచారు. జీవిత అనుభవాలను రికార్డు చేయడంతో పాటు, గుంటూరు జిల్లాలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాన్ని నిర్మించిన యోధుల చరిత్రను సేకరించి భావితరాలకు అందించే ప్రయత్నం చేశారు. ఒక ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వ్యక్తి నుంచి దాని చరిత్రను లిఖించే చరిత్రకారుడిగా ఎదగడం ఆయన జీవితంలోని మరో విశిష్టత.

వందేళ్లు దాటిన వయసులో కూడా ఆయనలోని జ్ఞాపకశక్తి, ఉద్యమస్ఫూర్తి, గతాన్ని వర్తమానంతో అనుసంధానించే తపన అనేక మందికి ఆదర్శంగా నిలిచాయి. ఒక శతాబ్దంలో భారతదేశం చూసిన రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక మార్పులకు ఏటుకూరు కృష్ణమూర్తి జీవితం ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం. బ్రిటిష్ పాలనను చూసిన యువకుడు, స్వాతంత్ర్య భారత నిర్మాణాన్ని చూసిన ఉద్యోగి, ప్రజా ఉద్యమాల్లో నడిచిన కార్యకర్త... చివరకు తన కాలాన్ని అక్షరాల్లో భద్రపరిచిన వృద్ధ యోధుడు– ఇవన్నీ ఒకే వ్యక్తిలో కనిపించడం అరుదైన విషయం.

2026 సెప్టెంబర్ 20న 104 ఏళ్ల వయసులో ఏటుకూరు కృష్ణమూర్తి కన్నుమూశారు. ఆయన భౌతిక జీవితం ముగిసినా, ఆయన జీవిత సందేశం ముగియలేదు. ఆయన నడిచిన దారుల్లో ఒక తరం అడుగుల చప్పుడు వినిపిస్తుంది. ఆయన జ్ఞాపకాలలో స్వాతంత్ర్య పోరాటపు వేడి కనిపిస్తుంది. ఆయన రచనల్లో ప్రజా ఉద్యమాల చరిత్ర కనిపిస్తుంది. ఆయన విశ్వాసాల్లో శాంతి, స్నేహం, సమానత్వం పట్ల నిబద్ధత కనిపిస్తుంది.

కృష్ణమూర్తి మరణం ఒక వృద్ధ ఉద్యమకారుడి మరణంగా మాత్రమే చూడలేం. అది స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని చూసిన ఒక ప్రత్యక్ష సాక్షి, ప్రజా ఉద్యమాలతో జీవించిన ఒక తరం ప్రతినిధి, తన కాలపు చరిత్రను భవిష్యత్తుకు అందించిన ఒక జీవంతమైన జ్ఞాపకభాండాగారం మన మధ్య ఇక లేకపోవడంగా అర్థం చేసుకోవాలి.

కాగితాల రాజశేఖర్

ఇండో సోవియట్‌ కల్చరల్‌ సొసైటీ రాష్ట్ర అధ్యక్షులు

(హైదరాబాద్ మఖ్దూమ్ భవన్‌లో అక్టోబర్ 1న కృష్ణమూర్తి సంస్మరణ సభ)

ఈ వార్తలూ చదవండి

సూపర్ ఇంటెలిజెన్స్.. ఏఐకి కొత్త పేరును ప్రకటించిన ట్రంప్

ఏఐతో మానవాళికి ముప్పే!