బోనాలు... తెలంగాణ సంస్కృతికి ప్రతీక

పండుగలు కేవలం ఆనందాన్ని పంచే సందర్భాలు మాత్రమే కావు. అవి ఒక సమాజం చరిత్రను, సంస్కృతిని, విశ్వాసాలను, జీవన విధానాన్ని తరతరాలకు అందించే సజీవ సంప్రదాయాలు. అలాంటి సంప్రదాయాల్లో తెలంగాణ ప్రజల ఆత్మగౌరవాన్ని, హైదరాబాద్ నగర ప్రత్యేకతను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే పండుగ ఆషాఢ బోనాలు. ఇది ఒక మతపరమైన ఉత్సవం మాత్రమే కాదు. భక్తి, సంస్కృతి, స్త్రీశక్తి, సామాజిక ఐక్యత, ప్రజల విశ్వాసం, తెలంగాణ అస్తిత్వం– ఈ ఆరు విలువల సమ్మేళనం. తెలంగాణ ప్రజల భావోద్వేగాలతో ముడిపడిన ఈ పండుగ నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన సాంస్కృతిక వేడుకగా ఎదిగింది.

హైదరాబాద్ ఒక విశ్వనగరం. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల ప్రజలు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. అత్యాధునిక సాంకేతికత, ప్రపంచ స్థాయి మౌలిక సదుపాయాలు, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులతో పాటు తన సాంస్కృతిక మూలాలను సజీవంగా నిలబెట్టుకున్న అరుదైన నగరం హైదరాబాద్. చార్మినార్ వైభవం, గోల్కొండ చరిత్ర, భాగ్యనగర ఆత్మ– ఇవన్నీ బోనాల సందర్భంగా మరింత సజీవంగా కనిపిస్తాయి. సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని మహంకాళి ఆలయం నుంచి లాల్‌దర్వాజ, అక్కన్న మాదన్న దేవాలయం, గోల్కొండ ఎల్లమ్మ, బల్కంపేట ఎల్లమ్మ, కట్టమైసమ్మ, పోచమ్మ, పెద్దమ్మ ఆలయాల వరకూ ప్రతి వీధి భక్తి పారవశ్యంతో కళకళలాడుతుంది. ఇది కేవలం ఉత్సవం కాదు; హైదరాబాద్ తన మూలాలను మరువలేదని ప్రపంచానికి చెప్పే గొప్ప ప్రకటన.

1813 ప్రాంతంలో హైదరాబాద్‌లో ప్లేగు వ్యాధి విజృంభించినప్పుడు ప్రజలు అమ్మవారిని ప్రార్థించి, వ్యాధి నివారణ అనంతరం కృతజ్ఞతగా బోనం సమర్పించారనే కథనం ప్రచారంలో ఉంది. కాలక్రమేణా అది ఒక కుటుంబ ఆచారం నుంచి సమాజ ఉత్సవంగా, తదుపరి తెలంగాణ సాంస్కృతిక గుర్తింపుగా రూపాంతరం చెందింది. ‘బోనం’ అంటే భోజనం. కానీ దాని వెనుక ఉన్న భావం అంతకంటే గొప్పది. తల్లి తన బిడ్డకు ప్రేమతో అన్నం పెట్టినట్లే, భక్తుడు అమ్మవారికి కృతజ్ఞతతో నైవేద్యం సమర్పించడం.

ఈ పండుగలో మహిళల పాత్ర అత్యంత విశిష్టమైనది. తలపై బోనం మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ప్రతి మహిళలో భక్తి మాత్రమే కాదు, కుటుంబానికి, సమాజానికి ఆధారమైన శక్తి ప్రతిఫలిస్తుంది. తెలంగాణ సంస్కృతిలో స్త్రీకి ఉన్న గౌరవాన్ని బోనాలు అత్యంత అందంగా ఆవిష్కరిస్తాయి. పోతురాజు వీరనృత్యం ధైర్యానికి ప్రతీక. రంగం భవిష్యత్తుపై ప్రజల విశ్వాసానికి ప్రతీక. ఘటాల ఊరేగింపులు సామూహిక భక్తికి ప్రతీక. డప్పుల మోత తెలంగాణ జానపద సంస్కృతికి ప్రతిధ్వని. ఈ సంప్రదాయాలన్నీ కలిసి బోనాలను ప్రపంచంలోనే ప్రత్యేకమైన ప్రజా సాంస్కృతిక ఉత్సవంగా నిలబెడుతున్నాయి. బోనాల గొప్పతనం భక్తిలో మాత్రమే కాదు, సమాజాన్ని ఒక్క తాటిపైకి తీసుకురావడంలో కూడా ఉంది. కులం, మతం, భాష, ప్రాంతం అనే భేదాలు లేకుండా లక్షలాది మంది ఈ ఉత్సవంలో పాల్గొంటారు. ఇదే హైదరాబాద్ గంగా–జమున తహజీబ్‌కు ప్రతీక. భిన్నత్వంలో ఏకత్వం భారతదేశ బలం అయితే, హైదరాబాద్‌లో బోనాలు దానికి సజీవ రూపం.

నేటి తరానికి బోనాలు ఒక సాంస్కృతిక పాఠశాల. ఆధునికతను స్వీకరిస్తూనే సంప్రదాయాలను ఎలా కాపాడుకోవాలో ఈ పండుగ నేర్పుతుంది. మూలాలను మరచిపోయిన సమాజం తన భవిష్యత్తును నిర్మించుకోలేదనే విషయాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. బోనాల పండుగకు దేశ విదేశాల నుంచి వచ్చే సందర్శకులు తెలంగాణ జానపద కళలు, ఆలయ సంప్రదాయాలు, స్థానిక ఆహార సంస్కృతి, హస్తకళలను ఆస్వాదిస్తున్నారు. వేలాది చిన్న వ్యాపారులు, కళాకారులు, పూల వ్యాపారులు, చేతివృత్తిదారులకు ఈ పండుగ జీవనోపాధిని కల్పిస్తోంది.

ముఖ్యమంత్రి అనుముల రేవంత్‌రెడ్డి నాయకత్వంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం బోనాల మహోత్సవాన్ని అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకంగా నిర్వహిస్తోంది. భక్తులకు ఎలాంటి అసౌకర్యం కలగకుండా భద్రత, పారిశుధ్యం, ట్రాఫిక్ నిర్వహణ, తాగునీరు, విద్యుత్, వైద్య సేవలు, అగ్నిమాపక సౌకర్యాలు, ప్రజా రవాణా ఏర్పాట్లను సమన్వయంతో అమలు చేస్తున్నాం. ప్రభుత్వం, పోలీసులు, జీహెచ్‌ఎంసీ, హెచ్‌ఎండీఏ, విద్యుత్, ఆరోగ్య, రవాణా తదితర శాఖలు సమష్టిగా పనిచేస్తూ భక్తులకు సౌకర్యవంతమైన వాతావరణాన్ని కల్పిస్తున్నాయి. హైదరాబాద్ ఇన్‌చార్జ్ మంత్రిగా నాకు బోనాలు ఒక పరిపాలనా కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు. తెలంగాణ ఆత్మను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే సాంస్కృతిక బాధ్యత. ప్రతి భక్తుడు ప్రశాంతంగా అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం, ప్రతి ఆలయంలో ఉత్సవాలు వైభవంగా జరగడం, ప్రతి పౌరుడు సురక్షితంగా ఉండడం మా ప్రభుత్వానికి అత్యున్నత ప్రాధాన్యం.

బోనాలు మనకు ఒక శాశ్వత సందేశాన్నిస్తాయి– అభివృద్ధి అంటే కేవలం ఎత్తైన భవనాలు, విశాలమైన రహదారులు, ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాలు మాత్రమే కాదు; మన సంస్కృతిని, సంప్రదాయాలను, ఆధ్యాత్మిక వారసత్వాన్ని భావితరాలకు అందించడం కూడా. హైదరాబాద్ ఎంత ఆధునిక మహానగరంగా ఎదిగినా, దాని హృదయం మాత్రం అమ్మవారి ఆశీస్సులతో తెలంగాణ సంస్కృతీ సుగంధంతో పరిమళిస్తుంది. అదే బోనాల మహిమ. అదే హైదరాబాద్ ఆత్మ. అదే తెలంగాణకు గర్వకారణం.

పొన్నం ప్రభాకర్

రవాణా, బీసీ సంక్షేమశాఖ మంత్రి

ఈ వార్తలనూ చదవండి:

పీఓకేలో దాడులపై తీవ్రంగా స్పందించిన భారత్‌

కరాచీలో ‘ధురంధర్’ సీన్ రిపీట్.. ఉజైర్‌ బలోచ్‌ సోదరుడిపై కాల్పులు