బీసీలు ముఖ్యమంత్రి అయ్యేదెన్నడు?

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో బీసీల ప్రస్తావన లేని ఎన్నికల ప్రచారం దాదాపు ఉండదు. ఏ పార్టీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసినా బీసీల సంక్షేమం, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, స్థానిక సంస్థల్లో రిజర్వేషన్లు, బీసీ కార్పొరేషన్లు, సంక్షేమ పథకాల గురించి మాట్లాడటం సహజం. తాజాగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల్లో బీసీలకు 34శాతం రిజర్వేషన్‌ను పునరుద్ధరించింది. బీసీలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం పెంచుతామన్న ప్రభుత్వ వైఖరికి ఇది మరో ఉదాహరణ.

జనాభాలో అత్యంత పెద్ద సామాజిక వర్గంగా ఉన్న బీసీలకు స్థానిక సంస్థల్లో 34శాతం ప్రాతినిధ్యం ఇవ్వాలని రాజకీయ పార్టీలు అంగీకరిస్తున్నప్పుడు, రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో అత్యున్నత పదవైన ముఖ్యమంత్రి పదవిని మాత్రం ఒక్కసారి అయినా బీసీ నాయకుడికి ఎందుకు ఇవ్వకూడదు? బీసీల ఓట్లు, బీసీ నాయకులు, బీసీ ఎమ్మెల్యేలు, బీసీ మంత్రులు అవసరం... కానీ బీసీ ముఖ్యమంత్రి మాత్రం ఎందుకు అవసరం లేదనే ప్రశ్నకు రాజకీయ పార్టీలు సమాధానం చెప్పాల్సిన సమయం వచ్చింది. ఇది ఏ ఒక్క పార్టీని లక్ష్యంగా చేసుకున్న ప్రశ్న కాదు. కాంగ్రెస్, తెలుగుదేశం, వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ వంటి వివిధ రాజకీయ శక్తులు దశాబ్దాలుగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను పాలించాయి. ప్రభుత్వాలు, రాజకీయ సిద్ధాంతాలు, సామాజిక సమీకరణాలు మారాయి. కానీ బీసీ నాయకుడు ఎవరూ ముఖ్యమంత్రి కాలేదు.

స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత ఓటు హక్కు సామాన్య ప్రజలకు రాజకీయ శక్తిని ఇచ్చింది. సామాజిక న్యాయం, సమానత్వం లక్ష్యాలుగా పాలన జరగాలని రాజ్యాంగం నిర్దేశించింది. అయినా సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన వర్గాలు రాజకీయ అధికారంలో తమ జనాభా స్థాయికి తగిన స్థానం సంపాదించుకోవడం అంత సులభంగా జరగలేదు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బీసీల రాజకీయ ప్రయాణాన్ని పరిశీలిస్తే ఈ అంతరం మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

బీసీలు ఒకే సామాజికవర్గం కాదు. అనేక వృత్తులు, ప్రాంతాలు, సామాజిక నేపథ్యాలతో కూడిన అనేక కులాలు బీసీ వర్గంలో ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పత్రాల ప్రకారం రాష్ట్రంలో 138 సామాజికవర్గాలు బీసీ వర్గీకరణలో ఉన్నాయి. 2024–25 బడ్జెట్‌కు సంబంధించిన ప్రభుత్వ పత్రాల్లో స్మార్ట్‌ పల్స్‌ సర్వే ఆధారంగా బీసీల జనాభా 49.55శాతంగా పేర్కొన్నారు. 2026–27 బీసీ సబ్‌ప్లాన్‌కు సంబంధించిన నివేదికల్లోనూ ఇదే శాతం అంచనాను ప్రభుత్వం ఆధారంగా తీసుకున్నట్లు వెల్లడైంది. అయితే ఇది అధికారిక కుల జనగణన గణాంకం కాదు; అందువల్ల దీనిని కచ్చితమైన జనాభా లెక్కగా కాకుండా ప్రభుత్వం ఉపయోగిస్తున్న సర్వే ఆధారిత అంచనాగా చూడాలి.

బీసీలు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో నిర్ణయాత్మక శక్తి. ఎన్నికల్లో ఏ పార్టీ గెలుపోటములనైనా ప్రభావితం చేయగలిగేంత పెద్ద సామాజిక వర్గం. దాదాపు ప్రతి నియోజకవర్గంలోనూ ఏదో ఒక బీసీ సామాజికవర్గానికి గణనీయమైన ఉనికి ఉంది. అందుకే ఎన్నికల సమయంలో బీసీలను ఆకర్షించేందుకు రాజకీయ పార్టీలు ప్రత్యేక వ్యూహాలు రూపొందిస్తాయి. కానీ ఎన్నికల తర్వాత అధికార నిర్మాణంలో బీసీలకు అదే స్థాయిలో స్థానం దక్కుతున్నదా?

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటి నుంచి వివిధ సామాజిక వర్గాలకు చెందిన నాయకులు రాష్ట్ర అత్యున్నత పదవిని చేపట్టారు. 1960లో దామోదరం సంజీవయ్య ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. దళిత వర్గానికి చెందిన సంజీవయ్యను బీసీ ముఖ్యమంత్రిగా పేర్కొనడం చారిత్రకంగా సరైంది కాదు. అందువల్ల బీసీ వర్గానికి చెందిన ముఖ్యమంత్రి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఇప్పటి వరకూ లేరన్నది వాస్తవం. అంతేకాక మంత్రివర్గాల్లో, శాసనసభల్లో బీసీల ప్రాతినిధ్యం కూడా చాలాకాలం పాటు వారి జనాభా నిష్పత్తికి అనుగుణంగా లేదు. ఒక సామాజిక వర్గానికి ఎన్నికల సమయంలో ప్రాధాన్యం ఇచ్చి, అధికార నిర్మాణంలో మాత్రం పరిమిత స్థానం కల్పించడం ఒక రాజకీయ నమూనాగా కొనసాగితే, దాని ప్రభావం తరతరాలపై ఉంటుంది.

స్థానిక సంస్థల్లో 34శాతం బీసీ రిజర్వేషన్ అంశం ఈ నేపథ్యంలో చాలా ప్రాధాన్యం కలిగినది. గ్రామ పంచాయతీ, మండల పరిషత్, జిల్లా పరిషత్ వంటి స్థానిక సంస్థలు రాజకీయ నాయకత్వానికి తొలి పాఠశాలలు. గ్రామస్థాయిలో ప్రజలతో పనిచేసే నాయకులు ఇక్కడి నుంచే ఎదుగుతారు. ఒక తరం స్థానిక సంస్థల్లో నాయకత్వం వహిస్తే, తదుపరి దశలో వారు మండల, జిల్లా, శాసనసభ రాజకీయాల్లోకి రావచ్చు. అయితే ఈ రిజర్వేషన్‌కు కూడా ఒక చట్టపరమైన చరిత్ర ఉంది. గతంలో స్థానిక సంస్థల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ రిజర్వేషన్లు కలిపి 50శాతాన్ని మించడంపై న్యాయపరమైన అభ్యంతరాలు వచ్చాయి. 2020లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు అప్పటి 34శాతం బీసీ రిజర్వేషన్ ఉత్తర్వును రద్దు చేసింది. అందువల్ల ఇప్పుడు 34శాతం రిజర్వేషన్‌ను అమలు చేయాలంటే అది రాజ్యాంగ, న్యాయపరమైన ప్రమాణాలను తట్టుకునే విధంగా ఉండటం అత్యంత కీలకం.

బీసీలకు 34శాతం సీట్లు ఇవ్వడం సామాజిక న్యాయం అయితే, బీసీల నుంచి ముఖ్యమంత్రి రావడానికి రాజకీయ అవకాశం కల్పించడం ఎందుకు సామాజిక న్యాయం కాకూడదు? ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజ్యాంగపరంగా కుల రిజర్వేషన్ లేదు. ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేలలో మెజారిటీ మద్దతు పొందగలిగిన ఏ నాయకుడైనా ముఖ్యమంత్రి కావచ్చు. కాబట్టి బీసీ నాయకుడికి ముఖ్యమంత్రి పదవి ఇవ్వడం కోసం ప్రత్యేక రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం లేదు. అవసరమయ్యేది రాజకీయ పార్టీలలోని ఆలోచనా మార్పు, నాయకత్వాన్ని అంగీకరించే రాజకీయ సంకల్పం. బీసీలకు సంక్షేమం, విద్య, ఉద్యోగాలు, ఆర్థికాభివృద్ధి, సామాజిక రక్షణ అవసరం. కానీ వీటితో పాటు రాజకీయ అధికారం కూడా అవసరం.

బీసీలలోనే అనేక కులాలు ఉన్నాయి. కొన్ని బీసీ సామాజిక వర్గాలు రాజకీయంగా బలంగా ఉండగా, మరికొన్ని వర్గాలకు ఇప్పటికీ అసెంబ్లీ, మంత్రివర్గం, స్థానిక సంస్థల్లో కూడా తగిన ప్రాతినిధ్యం లేదు. కాబట్టి బీసీల రాజకీయ సాధికారత అంటే ఒకటి రెండు ప్రభావశీల కులాలకు ఎక్కువ సీట్లు ఇవ్వడం మాత్రమే కాదు. అత్యంత వెనుకబడిన బీసీ వర్గాలకు కూడా నాయకత్వ అవకాశాలు కల్పించాలి. అందుకు రాజకీయ పార్టీలు తమ అంతర్గత నిర్మాణాన్ని మార్చుకోవాలి. సామాజిక న్యాయం అంటే కేవలం అవకాశాల కోసం తలుపులు తెరవడం కాదు; అధికార గదికి వెళ్లే తలుపును కూడా తెరవడమే.

కొలనుకొండ శివాజీ

రాష్ట్ర కాంగ్రెస్‌ ఉపాధ్యక్షులు

ఈ వార్తలనూ చదవండి:

ఆకస్మిక వరదలు అందుకే.. నేపాల్ విదేశాంగ శాఖ మంత్రి

నేపాల్ ఎంబసీ కీలక ప్రకటన.. దిగువ ప్రాంతాలకు అలర్ట్..