యుగంధర్‌ గూఢచర్యం – తరగని కుతూహలం

తెలుగు పఠన ప్రపంచంలో చెరగని సంతకంతో సుస్థిర స్థానాన్ని పొందిన రచయిత కొమ్మూరి సాంబశివరావు. ఆయన పేరు వినగానే ‘888’, ‘లక్షాధికారి హత్య’, ‘చీకటికి వెయ్యి కళ్లు’ వంటి రచనలు మదిలో మెదులుతాయి. సాహిత్య చరిత్రలో కొందరు రచయితలు తాము రాసిన పుస్తకాలతో గుర్తుండిపోతారు. మరికొందరు తాము సృష్టించిన పాత్రలతో పాఠకుల హృదయాల్లో శాశ్వత నివాసం ఏర్పరచుకుంటారు. ఇంకొందరు పఠనమంటే ఏమిటో, కథ చెప్పడమంటే ఏమిటో, ఒక పుస్తకాన్ని చేతిలోకి తీసుకున్న పాఠకుడిని చివరి పుట వరకు ఎలా నడిపించాలో ఒక తరానికి నేర్పుతారు. కొమ్మూరి సాంబశివరావు మూడో కోవకు చెందిన విశిష్ట రచయిత. ఆయన పేరు వినగానే తెలుగు పాఠకుల మనస్సులో ఒక రహస్యం కదలాడుతుంది, ఒక అన్వేషణ మొదలవుతుంది, యుగంధర్‌ అనే డిటెక్టివ్‌ రూపం కళ్లముందు నిలుస్తుంది. అది ఒక రచయిత సాధించిన ప్రజాదరణ మాత్రమే కాదు, తెలుగు నవలా ప్రపంచంపై ఆయన వేసిన బలమైన ముద్రకు నిదర్శనం.

ఒక రచయిత జన్మించి వందేళ్లు గడిచాయన్నది కాలగణనకు సంబంధించిన విషయం అయినా ఆ రచయిత సృష్టించిన ప్రపంచం ఇంకా పాఠకుల జ్ఞాపకాలలో జీవిస్తోందంటే, అది సాహిత్యానికి సంబంధించిన విషయం. 1926 అక్టోబరు 26న తెనాలిలో జన్మించిన కొమ్మూరి సాంబశివరావుకు సాహిత్య వాతావరణం కొత్తది కాదు. రచనా సంప్రదాయం, నాటకరంగ పరిచయం, పత్రికా ప్రపంచంతో అనుబంధం ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దిన నేపథ్యాలు. తల్లి పద్మావతి రంగస్థలంతో అనుబంధం కలిగినవారు. కుటుంబంలోనే సాహిత్యాభిరుచి, కళల పట్ల ఆసక్తి ఉండటం ఆయన సృజనాత్మక ప్రయాణానికి అనుకూల వాతావరణాన్ని కల్పించింది.

కొమ్మూరి తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన కథన పద్ధతిని రూపొందించుకున్నారు. పాఠకుడి ఆసక్తిని అంచనా వేయడం, కథలో ఉత్కంఠను పెంచడం, అనుమానాల మధ్య కొత్త ఆధారాలను ప్రవేశపెట్టడం, ఊహించని మలుపులతో కథను ముందుకు నడిపించడం– ఇవన్నీ ఆయన రచనా శిల్పంలోని ప్రధాన లక్షణాలు. పద్నాలుగేళ్ల వయసు నుంచే రచన పట్ల ఆసక్తి పెంచుకున్న ఆయన, తరువాతి దశలో తెలుగు పాఠకులకు విస్తృతంగా చేరువయ్యారు. సినీ పాత్రికేయుడిగా, సంపాదకుడిగా పనిచేసిన అనుభవం ఆయన కథనంలో వేగాన్ని, దృశ్యాత్మకతను, సంభాషణల్లో సహజత్వాన్ని పెంపొందించింది.

తెలుగులో అపరాధ పరిశోధన కథలకు పూర్వపు పరిచయాలు, అనువాద సంప్రదాయాలు ఉన్నా, ఆ ప్రక్రియను విస్తృత పాఠకలోకానికి చేరువ చేయడంలో కొమ్మూరి కీలక పాత్ర పోషించారు. తొలి తెలుగు డిటెక్టివ్‌ నవలా రచయితగా ఆయనకు గుర్తింపు ఉంది. ఆయన రచించిన ‘888’ ఈ ప్రస్థానంలో ప్రాధాన్యం పొందిన నవల. డిటెక్టివ్‌ నవల అంటే కేవలం నేరం, నేరస్థుడు, పోలీసు విచారణల సమాహారం కాదు. అది మానవ ప్రవర్తనను పరిశీలించే ఒక పద్ధతి. కనిపించేది ఒకటి, వాస్తవం మరొకటి కావచ్చు. మనిషి చెప్పే మాటకు, అతని ప్రవర్తనకు మధ్య అంతరం ఉండవచ్చు. ఒక చిన్న ఆనవాలు పెద్ద రహస్యాన్ని విప్పవచ్చు. ఈ అంతరాలను పాఠకుడితో కలిసి అన్వేషించే సాహిత్య ప్రక్రియే డిటెక్టివ్‌ నవల. కొమ్మూరి ఈ ప్రక్రియలోని ఆసక్తిని తెలుగు పాఠకులకు అనుభూతిపరిచారు.

కొమ్మూరి 1957–80ల మధ్య తన ప్రధాన రచనలను చేశారు. ప్రముఖ ఆంగ్ల రచయిత ఎడ్గార్‌ వాలెస్‌ ఆయనకి స్ఫూర్తి. కొమ్మూరి రచనలను మాజీ ప్రధానమంత్రి పి.వి.నరసింహారావు ఎంతగానో ఇష్టపడేవారు. ప్రముఖ తెలుగు రచయిత మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి కూడా కొమ్మూరి రచనల ద్వారా ప్రేరణ పొందారు.

సాంబశివరావు సాంఘిక నవలలు కూడా రాసినా, ఆయనకు డిటెక్టివ్‌ నవలా రచయితగానే పేరు స్థిరపడిపోయింది. ఆయన మొత్తం మీద 70 డిటెక్టివ్‌ నవలలు రాశారు. ఇరవైకి పైగా సాంఘిక నవలలు రాశారు. ఆయన నవలలన్నీ కలిపి పది లక్షలకుపైగా కాపీలు అమ్ముడుపోయాయి. కొమ్మూరి సాంబశివరావు 1994 మే 17న కన్నుమూశారు. అయితే రచయిత జీవితం ముగిసినంత మాత్రాన ఆయన సాహిత్య జీవితం ముగిసిపోదు. తెలుగు నవలా చరిత్రలో ఆయన చేసిన కృషిని ఆధారాలతో నమోదు చేయాలి. ఆయనకు ముందు ఉన్న సాహిత్య సంప్రదాయాలను, ఆయన రచనల ప్రత్యేకతలను, తరువాతి రచయితలపై వాటి ప్రభావాన్ని విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించాలి. తెలియని విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరిక మానవ స్వభావంలో అంతర్భాగం. ఆ కుతూహలానికి సాహిత్య రూపం ఇచ్చిన రచయితల్లో కొమ్మూరి సాంబశివరావుకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. ఆయనను స్మరించుకోవడం అంటే ఒక డిటెక్టివ్‌ నవలా రచయితను మాత్రమే గుర్తుచేసుకోవడం కాదు, తెలుగు ప్రజాసాహిత్యంలోని సృజనాత్మక శక్తిని గుర్తించడం.

ఈతకోట సుబ్బారావు

(అక్టోబర్‌ 26: కొమ్మూరి సాంబశివరావు శతజయంతి)

ఈ వార్తలూ చదవండి

అభిజీత్ దీప్కే లాంటి వాళ్లు వస్తారు.. సీజేపీ నేతపై పీయూష్ గోయల్ వ్యాఖ్యలు..

గ్రీకు రెస్టారెంట్‌లో తొలి పరిచయం.. రాజీవ్‌ గాంధీతో ప్రేమకథను గుర్తుచేసుకున్న సోనియా గాంధీ..